การใช้อินเตอร์เน็ตเป็นเครื่องมือในการกระทำความผิด คือ ใช้เป็นเครื่องมือในการหมิ่นประมาทผู้อื่น ซึ่งจากการกระทำดังกล่าวทำให้ ข้อดีของอินเตอร์เน็ต จึงกลายเป็นผลเสียหายอย่างมากมาย   ด้วยถ้อยคำที่เป็นการหมิ่นประมาท จะแพร่หลายไปทั่วโลกใน  กว่าการกระทำโดยใช้เครื่องมืออย่างอื่น

ในข้อเสียอินเตอร์เน็ตจึงเป็นตัวเร่งขยายการทำความผิด ทำให้ผู้เสียหายได้รับความเสียหายเร็วมาก

ก่อนที่ว่า ลักษณะการหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ตเป็นอย่างไร มีความผิดทางแพ่ง และทางอาญาอย่างไร

มาดูกฏหมายทางแพ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 423 บัญญัติว่า “ผู้ใดกล่าวหรือไขข่าวแพร่หลายซึ่งข้อความอันฝ่าฝืนต่อความจริง เป็นที่เสียหายแก่ชื่อเสียงหรือเกียรติคุณของผู้อื่นก็ดี หรือเป็นที่เสียหายแก่ทางทำมาหาได้หรือทางเจริญของเขาโดยประการอื่นก็ดี ท่านว่าผู้นั้นจะต้องใช้ค่าสินไหม ทดแทนให้แก่เขาเพื่อเพื่อความเสียหายใดๆ อันเกิดแก่การนั้น…..”

มาดูกฏหมายทางอาญา ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 บัญญัติว่า “ผู้ใดใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สามโดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำผิดฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ” และ  มาตรา 328 บัญญัติว่า “ถ้าความผิดฐานหมิ่นประมาทกระทำโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด ภาพระบายสี ภาพยนตร์ ภาพหรือตัวอักษรที่ทำให้ปรากฎด้วยวิธีใด แผ่นเสียง หรือสิ่งบันทึกเสียงอย่างอื่น กระทำโดยการกระจายเสียง หรือโดยการกระทำป่าวประกาศด้วยวิธีอื่นใด ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท” โดยสรุป การหมิ่นประมาท ก็คือ

“การใส่ความผู้อื่นไม่ว่าจะด้วยวิธีการใดๆ เช่น พูด เขียน พิมพ์ข้อความ หรือแสดงกริยาต่างๆ โดยการใส่ความดังกล่าวนั้นต้องเป็นการกระทำให้บุคคลที่สามรับทราบ ซึ่งเป็นการทำให้ผู้ถูกใส่ความนั้นได้รับความเสียหาย”

ดังนั้น ความผิดในการหมิ่นประมาท ทางอาญาอาจจะเป็นความจริงหรือความเท็จ เพราะหลักกฎหมาย

มุ่งพิจารณาแต่เพียงว่าถ้ามีการกล่าวถึงบุคคลอื่นในด้านไม่ดีแล้ว ย่อมทำให้สังคมไม่สงบสุข ไม่ว่าข้อความนั้นจะเป็นจริงหรือไม่ ทำให้ ความรับผิดในการกระทำหมิ่นประมาท หากข้อความที่กล่าวเป็นเรื่องเท็จ ผู้กระทำต้องรับผิดทางอาญา และชดใช้ความเสียหายทางแพ่ง แต่ถ้าหากข้อความที่กล่าวเป็นจริง ผู้กระทำจะมีความผิดทางอาญา แต่ไม่ต้องชดใช้ความเสียหายทางแพ่ง

การกระทำผิดในการหมิ่นประมาทเป็นอย่างไร และจะต้องได้รับโทษอย่างไรบ้าง สำหรับวิธีการหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ต ซึ่งมีความผิดตามกฎหมาย มีวิธีการเป็นอย่างไรบ้าง การหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ต แยกได้เป็น 3 วิธี คือ
1. การหมิ่นประมาททาง E-mail ตัวอย่างที่เราทราบทางสื่อมวลชน กรณีที่ มีบุคคลได้ส่งภาพที่ไม่เหมาะสมของนักแสดงไปกับ E-mail ให้แก่ผู้อื่น ทำให้เกิดการดำเนินคดีต่อผู้ที่ส่งภาพดังกล่าว ซึ่งเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ที่นำเสนอข้างต้น

2. การหมิ่นประมาททาง Web site ตัวอย่างที่พบเห็นโดยทั่วไป คือ การนำข้อความ หรือภาพที่เป็นการใส่ความไปลงใน Web site หรือ ตั้งกระทู้ถามหรือแสดงข้อเท็จจริง ต่างๆ บน Web board ในลักษณะใส่ความ และทำให้ผู้อื่นเสียหาย ที่พบอยู่เนืองๆ บน Web board ของ Web site ต่างๆ รวมถึงWeb board  หรือจะเป็นลักษณะการเข้าไปใส่ความในห้อง Chat room ซึ่งการกระทำความผิดทาง Web site พบมากในการใช้อินเตอร์เน็ตในปัจจุบัน ซึ่งนอกจากจะเป็นความผิดตามฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตร 326 แล้ว ยังมีความผิดฐานหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 328 ซึ่งผู้กระทำต้องรับโทษหนักกว่า  มาตรา 326 และอาจจะต้องรับผิดทางแพ่งด้วย

3. การหมิ่นประมาททางโปรแกรม IRC , Pirch ,TCQ , Yahoo Msn หรือ โปรแกรม Microsoft MSN ที่ Server ได้จัดให้บุคคลอื่นเข้าไปพิมพ์ข้อความสนทนา หากข้อความที่พิมพ์ มีลักษณะหมิ่นประมาทผู้อื่นแล้ว ก็จะเป็นการหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ตอย่างหนึ่ง การหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ต สามารถจับกุมผู้กระทำความผิดได้หรือไม่

มีตัวอย่างการดำเนินคดีต่อผู้ที่กระทำการหมิ่นประมาททางอินเตอร์เน็ต เกิดขึ้นแล้ว ไม่ว่า จะเป็นกรณีที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ที่มีผู้ส่ง E-mail พร้อม Attach ภาพไม่เหมาะสมของนักแสดงไปให้ผู้อื่น จนทำให้เกิดการดำเนินคดีต่อผู้ส่ง E-mail ดังกล่าว ในความผิดฐานหมิ่นประมาทผู้อื่น หรือ กรณีข่าวต่างประเทศ ที่ศาลอังกฤษ ได้พิพากษาผู้ส่ง E-mail ข้อความหมิ่นประมาท จนทำให้ผู้ส่ง E-mail ต้องชดใช้ค่าเสียหาย
ซึ่งในการดำเนินคดีกับผู้ส่ง E-mail ได้ก็เนื่องจาก ศาลได้สั่งให้บริษัทผู้ให้บริการทางอินเตอร์เน็ต
(Internet Service Provider หรือ ISP) และผู้ให้บริการ E-mail ส่งข้อมูลให้ นอกจากนี้ การหมิ่นประมาท บน Web site หรือ บน Web board ก็สามารถย้อนรอยถึงผู้กระทำความผิดได้เช่นกัน โดยการขอความร่วมมือ ISP หรือ เจ้าของ Server ที่เป็นที่ตั้งของ Web site ดังกล่าว ให้แจ้งข้อมูลของผู้กระทำการ Upload ข้อมูลที่เป็นการหมิ่นประมาท

คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง. เอกสารประกอบคำบรรยายกระบวนวิชากำหมายอาญาชั้นสูง
หลักสูตรนิติศาสตร์มหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง. กรุงเทพมหานคร :
มหาวิทยาลัยรามคำแหง , 2546.
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์.
ประมวลกฎหมายอาญา.